Opinie o Nas
do kasy suma: 0,00 zł
Medycyna Chińska i Kuchnia Pięciu Przemian
Medycyna Chińska i Kuchnia Pięciu Przemian

Medycyna chińska

Medycyna chińska poświęca bardzo dużo miejsca prawidłowo zaplanowanej i przygotowanej diecie. Jej filozofia bazuje na ścisłym połączeniu jadłospisu z cyklem pór roku. Duże znaczenie ma nie tylko dobór produktów, ale także ich zestawienie w danym posiłku czy nawet kolejność dodawania w trakcie przygotowywania potrawy.

Główne założenia i cele medycyny chińskiej

Medycyna chińska postrzega organizm jako mikrokosmos. Jest on wypełniony energią życiową Chi, która daje siłę oraz symbolizuje wszystkie formy istnienia, czyli myśli, odczucia, ciało, krew, życie zewnętrzne i wewnętrzne. Prawidłowe krążenie energii życiowej to jeden z fundamentalnych warunków zachowania zdrowia. W medycynie chińskiej Chi (Qi) oznacza także równowagę pomiędzy dwoma siłami:

yin yang medycyna chińska
  • Yin
    element żeński, łagodny i przyjmujący,

  • Yang
    element męski, twórczy i silny.

Zgodnie z dawnymi wierzeniami całe życie w kosmosie, jak również istnienie człowieka, rozgrywa się w przestrzeni, gdzie panują ciągłe napięcia między tymi siłami. Energia Qi przepływa przez ciało 12 meridianami. Każda z nich jest związana z innym organem. Dodatkowo poszczególne narządy są ze sobą sparowane. To oznacza, że każdy z nich ma swoje aspekty Ying i Yang. Organy Ying są bardziej pasywne, a narządy Yang bardziej aktywne. Brak równowagi między nimi może być podłożem problemów fizycznych i emocjonalnych.

meridiany w medycynie chińskiej 

Medycyna chińska dąży do przywrócenia pełnej harmonii ciała i umysłu. Cel ten można osiągnąć przez zrównoważenie Yin i Yang oraz energii Chi (Qi). Według chińskich lekarzy usprawnienie przepływu energii życiowej może:

  • zwiększyć odporność organizmu,

  • wspomóc siły witalne,

  • przyczynić się do przedłużenia życia.

Według medycyny chińskiej źródłem wszystkich zaburzeń jest zachwiana równowaga energetyczna organizmu. Prowadzenie niewłaściwego trybu życia może tę harmonię zupełnie zniszczyć. Aby tego uniknąć, należy podejść do procesu leczenia w sposób holistyczny, a więc:

  • zmienić tryb życia,

  • zmodyfikować dietę,

  • zweryfikować sposób pojmowania świata.

Bardzo ważne aspekty pozwalające osiągnąć harmonię to dobry sen, pogoda ducha oraz prawidłowe odżywianie. Równie istotna jest sfera emocjonalna, a więc miłość, dobroć i życzliwość.

Medycyna chińska – czym jest Kuchnia Pięciu Przemian?

Zgodnie z założeniami tradycyjnej medycyny chińskiej każdy proces podlega tzw. cyklowi Pięciu Przemian. Dotyczy to również przyrządzania posiłków. Każda Przemiana symbolizuje jeden z żywiołów – Drzewo, Ogień, Ziemia, Metal i Woda. Żywiołom odpowiadają pory roku:

  • wiosna – Drzewo,

  • lato – Ogień,

  • późne lato – Ziemia,

  • jesień – Metal,

  • zima – Woda.

Kolejną ważną kwestią jest zachowanie ściśle określonej kolejności dodawania składników podczas przyrządzania potraw. Produkt o wybranym smaku należy dodawać według następującego schematu:

  1. smak słodki,

  2. smak ostry,

  3. smak słony,

  4. smak kwaśny,

  5. smak gorzki.

Poszczególne smaki dodawane w określonej kolejności wzmacniają nawzajem swoje działanie energetyczne. W konsekwencji podnoszą poziom energetyczny całego posiłku. Produkt dodawany na końcu odpowiada za wzmocnienie przyporządkowanego mu narządu. Chaotyczne dodawanie składników może zburzyć harmonię potrawy, co przełoży się na pogorszenie jej smaku. Według medycyny chińskiej konsumowanie tak przygotowanych potraw przez dłuższy czas może wprowadzić chaos w życiu.

Medycyna chińska łączy żywioły z organami i smakami w sposób przedstawiony w poniższej tabeli:

żywioły z organami i smakami wg medycyny chińskiej

 Następnie układa je w określonym cyklu produktywnym (Sheng) i kontrolnym (hamującym, K’e).

 5 elementów medycyna chińska

Cykl produktywny oznacza, że każdy z żywiołów rodzi kolejny

  • Palące się drzewo tworzy ogień.
  • Po jego ugaszeniu powstaje popiół, czyli ziemia.
  • Ziemia z kolei rodzi metal, który można wytopić, tworząc płyn (woda).
  • Woda natomiast odżywia drzewo. W ten sposób zamyka się cały obieg.

Cykl hamujący kontroluje prawidłowy przebieg i odżywianie elementów w cyklu Sheng

  • Drzewo może korzeniami zniszczyć ziemię,
  • która z kolei wchłania i zanieczyszcza wodę.
  • Woda gasi ogień, który może stopić metal.
  • Metal z kolei tnie drzewo.

Nadmiar jednych elementów w cyklu negatywnie wpływa na pozostałe. Zbyt duża ilość drzewa niszczy ziemię. Aby temu zapobiec, należy dodać element metalu, który niweluje działanie drzewa.

Medycyna chińska – podział produktów według pięciu smaków

Medycyna chińska bazuje na zachowaniu sezonowości w diecie. To oznacza, że przygotowując potrawy, należy zawsze mieć na uwadze panującą porę roku i jeść produkty, jakie są aktualnie dostępne w danym obszarze klimatycznym.

Poszczególne smaki mają wpływ na funkcjonowanie konkretnych narządów:

  • pokarmy kwaśne, jak cytryna, ocet winny, drób czy pszenica mogą mieć negatywny wpływ na wątrobę i pęcherzyk żółciowy oraz hamują wydalanie z organizmu wody i toksyn,

  • pokarmy słone jak ryby, wodorosty, owoce morza, wieprzowina, rośliny strączkowe wykazują działanie moczopędne,

  • pokarmy ostre jak czosnek, cebula, pieprz, chilli, owies czy dziczyzna mogą mieć niekorzystny wpływ na jelito grube i płuca,

  • pokarmy słodkie jak cukier, miód, słodkie owoce, kukurydza, proso, ryż, marchew, ziemniaki, kurczak czy wołowina mają kojące działanie na żołądek i śledzionę,

  • pokarmy gorzkie jak kasza gryczana, żyto, pigwa, aronia, gorzkie zioła, szparagi, brokuły, baranina czy piwo pomagają w regulacji procesów trawienia.

Medycyna chińska – pięć rodzajów pokarmów

Medycyna chińska dokonuje podziału wszystkich pokarmów na 5 rodzajów:

  1. Produkty gorące, czyli Yang mają stymulować organizm i podnosić poziom energii.

  2. Produkty ciepłe są uważane za bardziej 'uziemiające' i odżywcze.

  3. Produkty neutralne są uznawane za najbardziej zrównoważone i łatwe do strawienia.

  4. Produkty wychładzające wspierają organizm w zmniejszaniu stanów zapalnych i chłodzeniu organizmu.

  5. Produkty zimne, czyli Ying mogą spowalniać pracę układu trawiennego, dlatego należy spożywać je z umiarem.

Największą wartość mają pokarmy neutralne. Według medycyny chińskiej nadmiar pokarmów gorących lub zimnych może zaburzyć równowagę energii Chi.

Dla organizmu lepszym wyborem będą pokarmy ciepłe, ponieważ ich trawienie nie powoduje tak dużych strat energii, jak w przypadku posiłków zimnych. Komponując jadłospis należy dbać o zachowanie balansu termicznego pomiędzy Ying a Yang.

 pokarmy w medycynie chińskiej

Medycyna chińska – proporcje produktów w Kuchni Pięciu Przemian

W Kuchni Pięciu Przemian bardzo ważne jest zachowanie równowagi pomiędzy poszczególnymi produktami. Niemniej istotne są również właściwe proporcje. Wedle zasad medycyny chińskiej powinny one wyglądać następująco:

  • 40% produktów w jadłospisie to warzywa i owoce (lekko obgotowane i gorące),

  • 40% pokarmów to produkty zbożowe jak otręby, ryż czy kasza,

  • 20% składników to produkty mięsne, nabiałowe i cukier.

Medycyna chińska – dlaczego sezonowość w diecie jest tak ważna?

Medycyna chińska podkreśla wagę dopasowania wyboru potrawy do panującej pory roku. W określonym czasie należy spożywać pokarmy przygotowane z produktów aktualnie dostępnych w danym obszarze klimatycznym.

W medycynie chińskiej każda pora roku ma przypisany nie tylko smak, ale także konkretne produkty mające spełniać określone zadania.

  • Wiosna – produkty spożywane w tym czasie to przede wszystkim jogurty, kefiry, maślanki, kiszonki, kwaśne owoce, imbir oraz soki owocowe. Ich zadaniem jest oczyszczenie organizmu i pobudzenie wątroby oraz pęcherzyka żółciowego do pracy.

  • Lato – produkty znajdujące się w diecie letniej to głównie brukselka, ser kozi, czarny bez czy baranina. Mają one wzmocnić serce i poprawić pracę jelit.

  • Późne lato – typowe dla tej pory roku produkty to banany, brzoskwinie, daktyle, rodzynki, kokos, cynamon i buraki. Mają one korzystny wpływ na pracę śledziony i żołądka.

  • Jesień – to czas, kiedy medycyna chińska zaleca spożywanie cebuli, czosnku, jarmużu, kalafiora oraz pikantnych przypraw. Ich zadaniem jest wzmocnienie pracy płuc oraz jelita grubego.

  • Zima – to czas pokarmów rozgrzewających organizm jak owoce morza czy strączki. Przygotowane na ich bazie pokarmy mają korzystnie wpływać na pracę nerek i pęcherzyka moczowego.

Zimą najlepiej spożywać produkty, które można przechowywać w naturalnych warunkach (np. w piwnicy). Dzięki temu warzywa zachowują energię, jaką zgromadziły w sobie podczas pory letniej.

Wedle założeń medycyny chińskiej spożywanie zimą warzyw szklarniowych (ogórki, pomidory) czy tropikalnych owoców powoduje wysłanie błędnego sygnału do ośrodka regulacji organizmu. Co to oznacza w praktyce? Na podstawie spożytych pokarmów ośrodek regulacji organizmu błędnie uznaje, że aktualnie panuje pora letnia. W związku z tym aktywuje procesy mające na celu studzenie organizm, czyli:

  • otwarcie porów skóry,

  • wzmożenie pocenia się.

W konsekwencji organizm zamiast zatrzymywać ciepło zaczyna je emitować na zewnątrz. To z kolei zwiększa podatność na zachorowanie.

Wiosną najlepiej spożywać lżejsze produkty jak kiełki czy zielony szczypior. Dzięki temu organizm może łatwiej odtruć się po ciężkostrawnych potrawach serwowanych zimą.

Stosując się do zasady sezonowości pokarmów nie można zapominać o zachowaniu niezbędnej równowagi między produktami Ying a Yang. Po zjedzeniu obiadu złożonego ze składników gorących (Yang), należy je zrównoważyć przez spożycie produktów zimnych (Ying) w kolejnym posiłku. 

kuchnia pięciu przemian w medycynie chińskiej

Jak komponować jadłospis zgodnie z filozofią Kuchni Pięciu Przemian?

Stosowanie się do zasad Kuchni Pięciu Przemian wymaga korzystania z produktów nieprzetworzonych i sezonowych, a także pokarmów odpowiadających danej strefie klimatycznej. Zaliczamy do nich przede wszystkim:

  • warzywa,

  • owoce,

  • rośliny strączkowe,

  • zboża,

  • pestki i orzechy,

  • fermentowane produkty mleczne,

  • zioła,

  • ryby.

Medycyna chińska dopuszcza także wprowadzenie do jadłospisu ograniczonych ilości chudego mięsa (drób, wołowina).

Kuchnia Pięciu Przemian wyklucza z jadłospisu żywność o dużej zawartości cukru, tłuszczów zwierzęcych, aromatów, barwników i sztucznych konserwantów. Produkty, które należy wyeliminować z diety to:

  • biały, rafinowany cukier,

  • boczek, słonina, smalec,

  • przetworzone słodycze,

  • słodkie napoje gazowane,

  • czerwone, tłuste mięsa,

  • przetwory mięsne (parówki, pasztetowa),

  • żywność typu fast-food.

Medycyna chińska zaleca także ograniczenie soli i zawierających ją przypraw. Nie należy także spożywać zbyt dużej ilości produktów o kwaśnym smaku. Według Kuchni Pięciu Przemian najlepsze metody obróbki termicznej pokarmów to gotowanie, duszenie, pieczenie i grillowanie..

Medycyna chińska - najważniejsze zasady spożywania posiłków

Aby ułatwić sobie komponowanie posiłków zgodnie z filozofią medycyny chińskiej i Kuchni Pięciu Przemian, warto przestrzegać poniższych zasad:

  • Dzienny jadłospis powinien składać się z 3-4 posiłków, w tym pełnowartościowego śniadania.

  • Warzywa warto pozyskiwać z upraw ekologicznych.

  • Jedzenie powinno być aromatyczne.

  • Trzeba dokładnie przeżuwać każdy kęs.

  • Nie należy się przejadać.

  • Nie należy pić w trakcie jedzenia, ponieważ powoduje to rozcieńczenie enzymów trawiennych.

  • Warto włączyć do diety soję i jej przetwory (tofu).

  • Najlepiej spożywać surowe owoce w formie osobnego posiłku.

  • Mleko krowie warto zastąpić mlekiem sojowym.

  • Kawę z kofeiną należy zastąpić kawą zbożową i herbatą ziołową.

  • Czerwone mięso najlepiej ograniczyć lub zastąpić rybami, drobiem i fasolą.

  • Należy wyeliminować z jadłospisu produkty przetworzone fabrycznie (puszki, słoiki), zawierające konserwanty, sztuczne słodziki, barwniki oraz sztuczne aromaty.

  • Należy unikać:

    • zbyt gorących lub bardzo zimnych potraw i napojów,

    • nadmiaru alkoholu, kawy, zbóż, rafinowanego cukru, czekolady, białej mąki, białego ryżu oraz oczyszczonych ziaren zbóż.

  • Nie należy łączyć w jednym posiłku:

    • kilku rodzajów białek (ze względu na różny czas trawienia),

    • białek z węglowodanami,

    • białka z cukrem i tłuszczem (takie połączenie hamuje wydzielanie soku żołądkowego).

Stosowanie się do zasad medycyny chińskiej i Kuchni Pięciu Przemian pozwala osiągnąć pełną harmonię ciała oraz umysłu. Ma także pozytywny wpływ na wszystkie aspekty fizyczne i emocjonalne. To z kolei pomaga wyraźnie poprawić jakość i długość życia.

Zaloguj się
Nie pamiętasz hasła? Zarejestruj się
do góry
Sklep jest w trybie podglądu
Pokaż pełną wersję strony
Sklep internetowy Shoper Premium