Certyfikaty ekologicznych kosmetyków i środków czystości

Ekologiczne kosmetyki, środki czystości, ekologiczne środki do prania czy mydła są odpowiedzią producentów na rosnące wymagania coraz bardziej świadomych konsumentów. Naturalność staje się dominującym trendem na światowym rynku środków czystości i preparatów do pielęgnacji ciała. W gąszczu marketingowych sloganów ciężko czasem odróżnić produkt EKO od jego słabej jakości imitacji.

Dlatego przygotowaliśmy krótką charakterystykę ekologicznych kosmetyków i środków czystości oraz przegląd certyfikatów nadawanych tym produktom w krajach, gdzie są wytwarzane. 

Z tego artykułu dowiesz się:

• Czym kosmetyki ekologiczne różnią się od konwencjonalnych produktów?

• Czym ekologiczne środki czystości różnią się od zwykłych detergentów?

• Jakie certyfikaty ekologiczne są nadawane kosmetykom i detergentom?

• Czym jest ujednolicony standard certyfikacji COSMOS? 

Kosmetyki ekologiczne – czym różnią się od produktów konwencjonalnych?

Kosmetyki ekologiczne powstają w zgodzie z rygorystycznymi standardami. Proces ich produkcji jest objęty długą listą wytycznych, które zapewniają najwyższą jakość. Przede wszystkim musi być przyjazny dla środowiska, co oznacza:

• niskie zużycie energii,
• ograniczone wytwarzanie odpadów oraz ścieków,
• zachowanie cennych właściwości użytych surowców naturalnych.

W składzie naturalnych kosmetyków powinny znajdować się wyłącznie konserwanty identyczne z naturalnymi. Na tej liście można wymienić:

• kwas sorbowy,
• kwas benzoesowy,
• kwas dehydrooctowy,
• alkohol benzylowy.

Te związki występują w środowisku naturalnym na przykład w owocach. Kosmetyki ekologiczne mogą być także konserwowane z użyciem witaminy E, która ma właściwości antyoksydacyjne. Co istotne opakowanie produktu również musi być wykonane z materiałów, które są przyjazne dla środowiska, podlegają recyklingowi oraz pozwalają na powtórne przetworzenie.

Kosmetyki ekologiczne nie mogą zawierać w swoim składzie związków chemicznych, które:

• mogą powodować podrażnienia skóry,
• mają działanie komedogenne,
• mogą wywoływać choroby lub alergie.

W kosmetykach naturalnych nie stosuje się związków takich jak:

• SLS (laurylosiarczan sodu),
• SLES (etoksylowany laurylosiarczan sodu), czyli łagodniejsza forma SLS,
• ftalany,
• parabeny,
• parafina,
• silikon,
• donor formaldehydu,
• PG (glikol propylenowy),
• PPG (glikol polipropylenowy),
• PEG (glikolpolietylenowy),
• substancje odzwierzęce,
• nanocząsteczki,
• GMO,
• sztuczne barwniki,
• aromaty.

Ekologiczne środki czystości – czym różnią się od konwencjonalnych detergentów?

Ekologiczne środki czystości to produkty opracowane z myślą o dzieciach oraz alergikach, czyli osobach najbardziej wrażliwych na kontakt z różnego rodzaju detergentami. Certyfikowane produkty są wytwarzane na bazie naturalnych związków pochodzenia roślinnego. Podstawowym składnikiem formuły detergentów ekologicznych jest:

• mydło roślinne,
• związki powierzchniowo czynne, które są pozyskiwane z oleju kokosowego lub skrobi roślinnej.

Opcjonalnie skład może zostać wzbogacony o:

• kwas cytrynowy, czyli naturalny odkamieniacz,
• substancje o charakterystyce ścierającej jak soda, pumeks czy krzemiany,
• substancje zapachowe jak naturalne olejki eteryczne ze skórek owoców lub kwiatów.

Ekologiczne środki czystości wykorzystują proste reakcje chemiczne do wiązania cząsteczek brudu i odrywania ich od czyszczonej powierzchni. W zależności od charakterystyki plamy (tłuszcz, kamienny osad itd.) konieczne jest zastosowanie odpowiedniego środka. Ekologiczne środki czystości są w 100% biodegradowalne, co czyni je przyjaznymi dla środowiska.

Naturalne detergenty nie zawierają w swoim składzie:

• syntetycznych barwników i zapachów,
• fosforanów,
• GMO,
• petrochemii.

Duża część ekologicznych środków czystości wykazuje także działanie antyseptyczne.

Certyfikaty ekologiczne dla kosmetyków i środków czystości

Pierwsze wytyczne dla ekologicznych kosmetyków, środków czystości, ekologicznych środków do prania opracował w 2000 roku Komitet Ekspertów Produktów Kosmetycznych przy Komitecie Zdrowia Publicznego Rady Europy. Dokument zawierał definicje, listy dopuszczalnych konserwantów i zalecenia dotyczące obróbki surowców naturalnych. Niestety wytyczne nie zyskały większej popularności.

Wraz ze wzrostem zainteresowania kosmetykami i detergentami ekologicznymi producenci zrozumieli potrzebę współpracy z organizacjami certyfikującymi. Najczęściej są to prywatne jednostki specjalizujące się w jednym lub kilku typach certyfikacji.
W przypadku ekologicznych kosmetyków i detergentów można spotkać dużą ilość różnych certyfikatów. Odróżnienie oznaczeń autentycznych od symboli marketingowych jest dla konsumentów nie lada wyzwaniem. Dlatego przygotowaliśmy listę najczęściej spotykanych certyfikatów ekologicznych dla kosmetyków i środków czystości, jakie są nadawane w poszczególnych krajach.

Certyfikaty ekologiczne nadawane w Niemczech

BDIH, czyli Bundesverband der Industrie und Handelsunternehmen, to Stowarzyszenie Niemieckich Firm Przemysłowych i Handlowych.

Etykieta BDIH określa, że podczas procesu produkcji: stosowano wyłącznie surowce roślinne (oleje roślinne, ekstrakty ziołowe, olejki eteryczne, substancje zapachowe) pochodzące z kontrolowanych upraw ekologicznych oraz certyfikowanych dzikich zbiorów, nie testowano produktu na zwierzętach w całym cyklu produkcyjnym oraz nie stosowano do jego wytworzenia surowców pochodzących z martwych zwierząt, nie używano GMO, syntetycznych środków barwiących, silikonów, substancji zapachowych, parafiny oraz innych związków uzyskiwanych w trakcie destylacji ropy naftowej, zastosowano wyłącznie naturalne konserwanty, wykorzystano opakowania ekologiczne i biodegradowalne.

Każdy producent uzyskujący certyfikat BDIH jest także zobowiązany do uświadamiania i edukacji konsumentów.

ICADA to niemiecka jednostka certyfikująca kosmetyki naturalne.

Zgodnie z jej wymogami certyfikat mogą uzyskać produkty ekologiczne, które: zostały wytworzone z surowców roślinnych pochodzących z certyfikowanych upraw ekologicznych lub kwalifikowanych dzikich zbiorów, nie zawierają surowców pozyskanych z martwych zwierząt z wyjątkiem składników odzwierzęcych jak miód, mleko czy jedwab, nie zawierają syntetycznych składników jak barwniki i zapachy syntetyczne, silikony, SLS czy parafiny, nie są produkowane z wykorzystaniem manipulacji genetycznych i testowane na zwierzętach (dotyczy to również składników używanych w procesie produkcji), wykorzystują opakowania biodegradowalne.

NCCO to jednostka certyfikująca, która przyznaje znak ekologiczny Certified Natural Cosmetics.

Symbol ten mogą otrzymać kosmetyki naturalne, które spełniają następujące warunki: surowce roślinne do ich produkcji pochodzą z upraw ekologicznych lub dzikich zbiorów, nie zawierają syntetycznych barwników, substancji zapachowych, konserwantów, silikonów oraz parafiny, wazeliny i olejów mineralnych, nie są testowane na zwierzętach oraz nie zawierają surowców pozyskanych z martwych zwierząt, nie zawierają surowców modyfikowanych genetycznie, nie są poddawane promieniowaniu radioaktywnemu, nie zawierają składników powstałych przy użyciu nanotechnologii, do stabilizacji olejów roślinnych jest stosowana naturalna witamina E pochodzenia roślinnego.

W procesie produkcji warunkowo dopuszczone jest wykorzystanie składników mineralnych jak gliny, minerały i sole.

Certyfikat ekologiczny nadawany we Francji

ECOCERT to prywatna organizacja, która określiła szczegółowe standardy dla kosmetyków naturalnych i ekologicznych.

Na potrzeby certyfikacji jednostka wyróżniła dwa rodzaje kosmetyków:

1. Kosmetyk naturalny i organiczny, który spełnia następujące warunki: przynajmniej 95% składników musi być pochodzenia naturalnego, od 5 do 10% składników musi pochodzić z certyfikowanych upraw ekologicznych, zawiera maksymalnie 5% składników syntetycznych.

2. Kosmetyk naturalny przynajmniej 95% składników musi być pochodzenia naturalnego, zawiera maksymalnie 5% składników syntetycznych.

Ponadto do obu rodzajów obowiązują wspólne wymagania:

• zakaz używania surowców modyfikowanych genetycznie,
• zakaz testowania składników oraz gotowych produktów na zwierzętach,
• pozyskanie surowców pochodzenia zwierzęcego na drodze naturalnej produkcji przez żywe zwierzęta (np. mleko, miód),
• zakaz używania syntetycznych substancji zapachowych i barwiących, a także sztucznych olejków, silikonów, parafiny oraz innych produktów procesu destylacji ropy naftowej,
• zakaz stosowania PGE (glikol polietylenowy),
• zakaz poddawania surowców oraz gotowych kosmetyków radioaktywnym naświetlaniom.

Dodatkowo na każdym certyfikowanym produkcie musi być podana dokładna ilość składników pochodzących z kontrolowanych upraw ekologicznych. Ecocert poddaje analizie również charakter biodegradacji i recyklingu opakowań certyfikowanych kosmetyków.

Certyfikat ekologiczny nadawany we Włoszech

Certyfikat ICEA jest nadawany przez Włoski Instytut ds. Certyfikacji Etyki Środowiskowej (Ethical and Environmental Certification Institute) dla żywności, kosmetyków, detergentów, a także tekstyliów, mebli, materiałów budowlanych oraz usług.

Produkt otrzymuje certyfikat ICEA, jeśli spełnia następujące wymagania: zawiera wyłącznie certyfikowane ekologiczne składniki, nie zawiera konserwantów, sztucznych barwników, stabilizatorów, szkodliwych substancji chemicznych oraz organizmów modyfikowanych genetycznie, nie zawiera składników odzwierzęcych (musi być w 100% wegański), nie jest poddawany radioaktywnemu naświetlaniu, jest bezpieczny dla alergików i osób z wrażliwą skórą, ma ekologiczne opakowanie, które podlega recyklingowi, dostarcza konsumentowi pełną i przejrzystą informację na temat użytych składników oraz wszystkich etapów produkcji.

Certyfikat ekologiczny nadawany w Wielkiej Brytanii

SOIL ASSOCIATION to certyfikat przyznawany przez niezależną organizację pozarządową. W jej skład wchodzą rolnicy, naukowcy oraz dietetycy, Informuje on, że dany produkt spełnia rygorystyczne wymagania dotyczące rolnictwa ekologicznego, dobrostanu zwierząt oraz ochrony środowiska.

Organizacja Soil Association opracowała normy dotyczące: ochrony przyrody, hodowli ryb, kosmetyków ubrań i tekstyliów.

Produkt organiczny zawierający przynajmniej 95% surowców organicznych otrzymuje znak z dopiskiem „Organic Standard”. Jeśli udział surowców organicznych wynosi 70-95%, to obok znaku znajduje się informacja z wartością procentową składników organicznych.

Certyfikaty ekologiczne nadawane w Belgii

ECO GARANTIE to certyfikat dla kosmetyków, detergentów i środków do prania. Przyznawany jest produktom, których proces wytwarzania nie zaburza równowagi biologicznej między ludźmi, roślinami i zwierzętami. Jednocześnie uwzględnia kryteria jakościowe i ekonomiczne.

Certyfikat ECO GARANTIE może otrzymać produkt, który: zawiera wyłącznie surowce naturalne pochodzenia roślinnego (w miarę możliwości pochodzące z kontrolowanych upraw ekologicznych), nie zawiera składników petrochemicznych, nie zawiera składników GMO, nie był testowany na zwierzętach (dotyczy produktu końcowego i surowców wykorzystanych do produkcji), został wytworzony w przyjaznym dla środowiska procesie produkcyjnym, gwarantuje dobrą biodegradowalność, brak toksyczności dla organizmów żyjących w wodach oraz minimalny wpływ na środowisko.

NATRUE to certyfikat nadawany przez Europejskie Ugrupowanie Interesów Producentów Kosmetyków Naturalnych i Organicznych NaTrue założone w Brukseli.

Produkt może otrzymać certyfikat NATRUE, jeśli: został wyprodukowany z naturalnych lub organicznych surowców, jest przyjazny dla środowiska, nie był testowany na zwierzętach, nie powstał z wykorzystaniem substancji ropopochodnych (parafina, wazelina, silikony), organizmów modyfikowanych genetycznie, surowców pozyskanych z martwych zwierząt, sztucznych aromatów, konserwantów i barwników.

 Certyfikat NATRUE ma trzy poziomy oznaczane gwiazdkami:

• jedną gwiazdkę otrzymują kosmetyki naturalne, w których składzie znajduje się woda, a także surowce naturalne oraz identyczne z naturalnymi,
• dwie gwiazdki otrzymują kosmetyki naturalne, w których składzie oprócz wody, surowców naturalnych oraz identycznych z naturalnymi musi znajdować się minimum 15% substancji naturalnych, niemodyfikowanych chemicznie, a także minimum 70% substancji naturalnych pochodzących z kontrolowanego rolnictwa ekologicznego lub kontrolowanego dzikiego zbioru,
• trzy gwiazdki otrzymują kosmetyki ekologiczne, w których 95% naturalnych składników pochodzi z kontrolowanej ekologicznej produkcji.

Pozostałe certyfikaty dla ekologicznych kosmetyków i detergentów:

NORDIC SWAN ECOLABEL to certyfikat ekologiczny dla produktów pochodzących z krajów skandynawskich, które spełniają następujące wymagania: w procesie ich wytwarzania na pierwszym miejscu stawiane są kryteria ekologiczne, są przyjazne dla środowiska zarówno na etapie produkcji, użytkowania, jak i utylizacji.

COSMEBIO to certyfikat ekologiczny przyznawany przez stowarzyszenie o tej samej nazwie. Produkt może otrzymać to oznaczenie, jeśli spełnia następujące wymagania: 95-100% składników jest pochodzenia naturalnego, minimum 95% surowców roślinnych jest bio, minimum 10% składników, które nie są pozyskiwane z roślin, ma naturalne pochodzenie.

ECOLABEL jest jednym z najpopularniejszych oznaczeń ekologicznych na rynku europejskim. Symbol unijnej stokrotki jest przyznawany produktom przyjaznym dla środowiska, które spełniają wysokie standardy jakościowe i zdrowotne. Wśród rygorystycznych kryteriów środowiskowych ECOLABEL warto wymienić: zastępowanie substancji niebezpiecznych związkami bezpieczniejszymi, ograniczenie wpływu na środowisko dzięki recyklingowi, ograniczenie badań na zwierzętach. Produkty objęte certyfikacją muszą wykazywać minimalny wpływ na środowisko przez cały cykl życia od wydobycia surowców, przez produkcję, pakowanie i transport, aż do utylizacji.

VEGAN to certyfikat, którym oznaczane są kosmetyki, detergenty, produkty spożywcze oraz usługi. Aby uzyskać certyfikację dany produkt: nie może zawierać żadnych składników pochodzenia zwierzęcego lub odzwierzęcego (dotyczy to także surowców i procesu produkcji), nie może być testowany na zwierzętach, nie może zawierać składników roślinnych pochodzących z upraw modyfikowanych genetycznie.

BIO C.E.Q. to innowacyjny standard, który jest nadawany m.in. detergentom. Obejmuje aspekty etyczne, toksykologiczne, środowiskowe i chemiczne. Certyfikat BIO C.E.Q. może być nadany produktom, które: nie zawierają składników pochodzenia zwierzęcego wykorzystanych w sposób bezpośredni lub pośredni, nie zawierają fosforanów oraz środków konserwujących.

Ujednolicony standard certyfikacji COSMOS

Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom rynku międzynarodowego, a szczególnie firm nastawionych na eksport, stowarzyszenia:

• BDIH (Niemcy),
• ECOCERT (Francja),
• ICEA (Włochy),
• SOLI ASSOCIATION (Wielka Brytania),

stworzyły standard COSMOS (Cosmos Organic Standard), który jest uznawany na rynku globalnym. W ramach przyjętych norm wyróżniono dwa rodzaje certyfikacji:

• Cosmos Organic – produkty wytworzone przy użyciu minimum 95% składników organicznych,
• Cosmos Natural – kosmetyki wytworzone wyłącznie ze składników pochodzenia naturalnego.

Główne zasady obowiązujące produkty podlegające certyfikacji to:

• promocja rolnictwa ekologicznego,
• zakaz testowania na zwierzętach składników oraz produktów końcowych,
• zakaz używania parabenów, ftalanów, syntetycznych barwników oraz substancji zapachowych,
• wykorzystywanie zasobów naturalnych w odpowiedzialny sposób i z poszanowaniem środowiska naturalnego,
• rozwijanie koncepcji „zielonej chemii” (ograniczenie użycia i emisji szkodliwych substancji),
• wykorzystanie wyłącznie aromatów i barwników naturalnego pochodzenia,
• wykorzystanie wyłącznie składników mineralnych pochodzenia naturalnego, które mogą być modyfikowane jedynie za pomocą prostych reakcji chemicznych,
• wykorzystanie opakowań przyjaznych dla środowiska,
• woda wykorzystania w procesie produkcji musi spełniać normy higieniczne, a jej jakość jest kontrolowana,
• lista środków konserwujących oraz niektórych innych składników jest bardzo ograniczona,
• niektóre składniki są jedynie tymczasowo dozwolone.

Firmy chcące uzyskać certyfikację muszą przygotować dla swoich fabryk plan ochrony środowiska i gospodarki odpadami.

Certyfikaty ekologiczne to stempel potwierdzający jakość i naturalność danego produktu. Znajomość przedstawionych oznaczeń znacznie ułatwia wybór wartościowych kosmetyków i środków czystości. Jednocześnie chroni przed podjęciem błędnej decyzji jedynie na podstawie przemyślanej gry słów w przekazie reklamowym producenta.