Witamina K – rodzaje i rola w organizmie

Witamina K należy do grupy witamin rozpuszczalnych w tłuszczach. Jej przyswajalność przez organizm jest uzależniona od obecności kwasów żółciowych. Witamina K nie ma formy jednorodnej substancji, ale jest grupą związków, pochodnych 2-metylo-1,4-naftochinonu.

Więcej o witaminie K poniżej listy produktów...

Witamina K ma trzy różne formy:

• witamina K1,

• witamina K2,

• witamina K3.

Witamina K1 (fitochinon, fitomenadion, fitonation) występuje pod postacią żółtej cieczy. Jest syntetyzowana przez rośliny. Wykazuje odporność na działanie temperatury. Należy do grupy związków rozpuszczalnych w tłuszczach. Witamina K1 jest dostarczana do organizmu razem z pożywieniem. Można ją znaleźć przede wszystkim w produktach pochodzenia roślinnego. Od 30% do 70% jej całkowitej zawartości w organizmie absorbowana jest z pożywienia

Witamina K2 (menachinon) jest produkowana przez drobnoustroje. Również przez te, które znajdują się w ludzkim układzie pokarmowym i tworzą florę jelitową. Witamina K2 jest rozpuszczalna w tłuszczach. Jej synteza przez drobnoustroje zachodzi w jelicie czczym i krętym, pokrywając dużą część dziennego zapotrzebowania na tę substancję. Witamina K1 wykazuje biodostępność na poziomie 100%.

Witamina K3 (menadion) jest syntetyczną pochodną witaminy K. Rozpuszcza się w wodzie i charakteryzuje się wyższą przyswajalnością od naturalnej witaminy K1.

Rola witaminy K w organizmie

Witamina K to grupa organicznych związków chemicznych, które stanowią jeden z najważniejszych składników pokarmowych. Jej główne funkcje w organizmie to:

• udział w procesie syntezy osoczowych czynników krzepnięcia krwi oraz białka protrombiny, które ograniczają rozwój zaburzeń krzepnięcia krwi,

• wspomaganie pracy układu sercowo-naczyniowego poprzez działanie przeciwkrwotoczne, wzmocnienie ścian naczyń krwionośnych oraz zwiększenie ich ochrony przed pękaniem i zwapnieniem,

• wpływ na utrzymanie równowagi gospodarki wapniowej poprzez udział w procesach wychwytywania wapnia przez układ szkieletowy i wspieranie tworzenia tkanki kostnej,

• działanie antybakteryjne, przeciwgrzybicze, przeciwzapalne oraz przeciwbólowe,

• wpływ na obniżenie tempa rozwoju chorób nowotworowych,

• opóźnianie odkładania się płytek miażdżycowych w tętnicach,

• redukcja stężenia LDL, czyli złego cholesterolu we krwi,

• wpływ na poprawę kolorytu skóry.

Witamina K – w jakich produktach występuje?

Witamina K występuje głównie w produktach pochodzenia zwierzęcego. Jej bogatym źródłem są w szczególności warzywa o zielonym kolorze, które zawierają duże ilości chlorofilu. Do tej grupy należy:

• jarmuż,

• szpinak,

• sałata rzymska i lodowa,

• brukselka,

• brokuły,

• kapusta włoska,

• rukola,

• roszponka,

• szparagi.

Witamina K występuje także w:

• natce pietruszki,

• selerze naciowym,

• botwince,

• ogórkach,

• awokado,

• cukinii,

• groszku,

• bobie.

Wartościowym źródłem witaminy K są także:

• warzywa jak kalafior, rzepa, ziemniaki, marchew, karczochy,

• owoce (truskawki, brzoskwinie),

• orzechy,

• daktyle,

• produkty zbożowe,

• topinambur,

• kasza bulgur,

• olej sojowy.

Obecność witaminy K stwierdzono także w niektórych produktach pochodzenia zwierzęcego jak:

• wątroba wołowa,

• jaja,

• mleko i jego przetwory.

Właściwe przyswajanie witaminy K jest także uzależnione od sposobu przygotowania posiłków. Nie przeszkadza jej obróbka termiczna. Ze względu na rozpuszczalność w tłuszczach produkty zawierające witaminę K warto łączyć z olejem lnianym, olejem kokosowym lub innymi zdrowymi tłuszczami.

Witamina K – jakie są skutki jej niedoboru w organizmie?

Niedobory witaminy K u osób dorosłych występują stosunkowo rzadko. Wynika to z faktu, że większa część zapotrzebowania jest pokrywana dzięki syntezie witaminy K2 przez mikroflorę jelitową. Pozostała część jest dostarczana z pokarmem w formie witaminy K1. Niedobory witaminy K można zdiagnozować dzięki wykonaniu wskaźnika INR. Parametr ten wskazuje na wydłużenie czasu protrombinowego. Najczęściej występujące skutki niedoboru witaminy K to:

• zaburzenia krzepliwości krwi,

• trudne gojenie ran,

• częste krwawienia,

• długie i obfite miesiączki,

• rozwój osteoporozy oraz nieprawidłowa mineralizacja kości,

• zwiększenie ryzyka kalcyfikacji, czyli zwapnienia naczyń krwionośnych,

• rozwój chorób serca i układu krwionośnego,

• częste biegunki,

• skłonność do powstawania siniaków,

• krwiomocz.

Bardzo poważnym skutkiem niedoboru witaminy K jest choroba krwotoczna występująca u noworodków. Może ona prowadzić nawet do śmierci.

Skutki niedoboru witaminy K są odczuwalne bardzo szybko. Wynika to z faktu, że jest ona magazynowa przez organizm w znikomych ilościach. Grupą szczególnie narażoną na niedobory są noworodki, których układ pokarmowy jest dosyć jałowy. U dorosłych niedobory witaminy K występują w przypadku osób niedożywionych, często hospitalizowanych oraz poddawanych antybiotykoterapii. Grupa podwyższonego ryzyka obejmuje osoby z następującymi schorzeniami i dolegliwościami:

• celiakia,

• zespół złego wchłaniania,

• cholestaza,

• choroby zapalne jelit,

• przewlekłe zapalenie trzustki,

• choroby wątroby,

• mukowiscydoza,

• nawracające biegunki.

Witamina K – jakie są skutki jej przedawkowania?

Niebezpiecznym zjawiskiem jest także hiperwitaminoza, czyli nadmiar witaminy K w organizmie. Zbyt duża ilość tego składnika może powodować zaburzenia przemian metabolicznych i w konsekwencji prowadzić do poważnych problemów ze zdrowiem.

Nadmiar witaminy K w organizmie może powodować:

• nadmierną potliwość i uczucie gorąca,

• niedokrwistość,

• rozpad czerwonych krwinek (hemoliza),

• żółtaczkę lub uszkodzenia tkanki mózgowej u niemowląt,

• bóle serca,

• zaburzenia funkcjonowania wątroby.

Witamina K jest niezbędna dla prawidłowego funkcjonowania organizmu. Przede wszystkim uczestniczy w krzepnięciu krwi, procesach regulacji gospodarki wapniowej oraz wspomaga pracę układu sercowo-naczyniowego. Niedobory tego cennego składnika należy jak najszybciej niwelować poprzez zmianę planu żywieniowego oraz odpowiednią suplementację.